Leiderschap

Het is belangrijk één of twee personen aan te wijzen die de leiding hebben. Dat geldt ook als je met een vriendengroep op pad gaat. Dit zijn in de regel de meest ervaren personen. De tochtleider(s) zorgt ervoor dat in de voorbereiding en onderweg de juiste beslissingen gemaakt worden. Die leiding hoeft niet bij één persoon te liggen. Twee weten meer dan één, maar leg deze verantwoordelijk niet bij meer dan twee personen neer: bij zeer harde wind is één-op-één communicatie het hoogst haalbare. Leiderschap vraagt veel van je ervaring, kennis, vaardigheden en persoonlijke eigenschappen.

Waarom is leiding nodig?

Keuzes die je maakt in lastige omstandigheden kunnen verstrekkende gevolgen hebben. Ook een gebrek aan keuzes kan desastreus zijn. Het is belangrijk de juiste beslissingen te nemen op een kritisch moment, maar je moet niet pas gaan nadenken als het bijna te laat is. Minstens zo belangrijk zijn alle keuzes die je maakt voorafgaand aan een mogelijke lastige situatie, of het vermijden daarvan. Het maken van een goede keuze voor een groep vergt leiderschap, inzicht in de situatie, een afweging van de opties die voorhanden zijn en de juiste mate van verantwoordelijkheidsgevoel. Het bepalen van de speelruimte die je hebt begint al maanden voor de reis, tijdens de voorbereiding. Gedurende de tocht ontvouwen zich geplande en ongeplande scenario’s en ontdek je de mogelijkheden en beperkingen van de groep waarmee je op pad bent. Ook al ben je met een vriendengroep op pad, het is belangrijk dat rollen en taken expliciet verdeeld worden, onder andere de zaken die te maken hebben met organisatie en leiderschap.

Leiding onderweg

De tochtleider maakt onderweg keuzes over de te kiezen route, pauzeplekken, etc. Het is belangrijk dat ieders inzicht en belang wordt meegewogen in de keuzes. Onder slechte omstandigheden, bv. een sneeuwstorm, kun je niet uitgebreid gaan overleggen, maar moet een keuze gemaakt worden rekening houdend met de zwakste in de groep. Bij besluiten over de tocht moet de veiligheid van de groep centraal staan. Dat kan het noodzakelijk maken om te keren, waarmee je het tochtplan moet veranderen. In de praktijk is dat vaak een moeilijk besluit. Een sociaal gevoelig besluit is het overdragen van gewicht uit de rugzak van een zwakkere persoon naar de rest van de groep.

Voorbereiding op de volgende dag

Kijk gedurende de avond met je gezelschap naar de volgende dag:

  • Wat staat er op het programma?
  • Wat zijn keuzes die gemaakt kunnen worden?
  • Wat gaat het weer doen?
  • Hoe voelt iedereen zich?
  • Zijn er kritische passages, bijzonderheden die besproken moeten worden?
  • Wil je extra vroeg op pad en moeten er taken verdeeld worden ten behoeve van een efficiënt vertrek?

De tochtleider(s) zorgt ervoor dat dit gesprek plaatsvindt en dat iedereen gehoord wordt.

Een kritische situatie dient zich bijvoorbeeld aan als er de volgende dag erg slecht weer wordt verwacht. Op dat moment moet een go/no go beslissing worden gemaakt: blijf je een dag in de hut of vertrek je? Wacht je met de definitieve beslissing tot de volgende ochtend? Wat is dan het kriterium voor vertrek? Als je vertrekt, in welke geval draai je toch om? Wat is het point of no return?

Evalueren

Geef eenieder ook de kans om zich uit te spreken als je een paar dagen onderweg bent en alles van een leien dakje lijkt te gaan. Wordt aan de verwachtingen voldaan? Wat gaat goed? Wat moet er bijgestuurd worden? Doe dat als er nog de mogelijk is tot bijsturen, tijdens de eerste helft van de tocht. Spreek vooraf af een dergelijk evaluatiemoment te nemen.


< Terug naar Risico’s en Veiligheid > Verder naar Pech onderweg en EHBBO